Belastinggeld in de greep van filantropen en NGO's tijdens Coronatijd

Tijdens de coronapandemie zijn door ons landsbestuur miljarden uitgegeven waarvoor geen verantwoording kan worden afgelegd. Veel geld kwam bij Non-Governmental Organizations terecht.

Dat de coronacrisis geld ging kosten was al snel duidelijk, zeker toen er geïnvesteerd moest worden in de ontwikkeling en aanschaf van vaccins. Hoe dit geld van de belastingbetaler werd besteed, is door een inventieve constructie van lobbyclubs, NGO’s, bedrijven en filantropen buiten het gezichtsveld van het publiek gehouden. Door wie er invloed is uitgeoefend en waar het terecht kwam, blijkt uit een reconstructie met WOB-documenten.

De kosten van een pandemie

Na het uitbreken van de Coronacrisis werden wereldwijd soortgelijke maatregelen getroffen door overheden. Deze verliepen niet allemaal synchroon en evenmin van dezelfde intensiteit, maar wel op vergelijkbare manier. De totale kosten liepen voor Nederland in de miljarden euro’s. Voor een potentieel vaccin werd al vroeg tijdens de coronatijd een bedrag van 700 miljoen Euro gereserveerd. Uit de vrijgegeven WOB-documenten is een reconstructie gemaakt hoe dit geld besteed is en op welke manier dat is gegaan.

Aanbestedingsregels werden omzeild

Voor grote overheidsuitgaven gelden aanbestedingsregels. Dit betekent dat een aan te kopen product of dienst openbaar moet worden gepubliceerd met alle eisen die de overheid daaraan stelt. Zo krijgen alle bedrijven een gelijke kans om een offerte uit te brengen. De overheid is verplicht het aanbod van de beste prijs-kwaliteitsverhouding te accepteren. Bij gelijke score wint het goedkoopste aanbod. Deze (Europese) regels zijn niet gevolgd in de coronacrisis. Dit geldt voor kleine opdrachten, maar vooral ook voor grote opdrachten.

Zoals uit onderstaand WOB-document blijkt, werden consultancy opdrachten rechtstreeks aan adviesbureau McKinsey gegund.

McKinsey schreef zelfs zijn eigen opdrachtbrief voor de ambtenaren van VWS. Dat scheelde onze overheidsdienaren werk.

In de WOB-stukken zijn meerdere voorbeelden te vinden van directe gunning zonder openbare aanbesteding. Het voorgaande betreft een relatief kleine opdracht en hoewel het niet ethisch is, richten we ons verder op de grotere bedragen. Daar valt op dat McKinsey een prominente rol speelde in de onttrekking van enorme bedragen aan belastinggeld naar NGO’s.

De geldcarrousel van lobbyclubs, NGO’s en bedrijven

Voor het begrip wordt in volgorde van de geldstroom onderscheid gemaakt tussen:

• Overheid / Volksvertegenwoordiging;

• Lobbyclubs zoals het World Economic Forum (WEF), het Global Preparedness Monitoring Board (GPMB) en de Global Health Security Agenda (GHSA);

• Instanties waaraan overheden zijn gecommitteerd zoals The World Health Organisation (WHO)

• Non Governmental Organisations (NGO’s) zoals de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) en GAVI the Vaccine Alliance;

• Bedrijven, in dit specifieke geval de farmaceuten;

• ‘Filantropen’ zoals Wellcome Trust en de Bill & Melinda Gates Foundation (BMGF).

Het samenspel tussen de bovenstaande organisaties laat zich vereenvoudigd omschrijven als overheidsgeld dat aan bepaalde bedrijven wordt gegund zonder dat daar ingewikkelde aanbestedingsregels aan gebonden zijn; de geldcarrousel.

De eerste stap is hierbij om te zorgen dat volksvertegenwoordigers worden betrokken bij lobbyclubs. In 2020 was Hugo de Jonge naast minister van VWS ook voorzitter van GHSA.

Sigrid Kaag bekleedde naast haar rol als minister van Buitenlandse Zaken ook op persoonlijke titel een functie in de lobbyclub GPMB.

Beide ministers waren in deze periode ook lid van het WEF. Binnen de lobbyclubs zijn dus politici vertegenwoordigd, naast filantropen en NGO’s. Deze organisaties beïnvloeden politici om grote donaties met belastinggeld te doen voor de ‘goede doelen’ die de NGO’s voorstaan. Zonder uitzondering hebben ze doelstellingen waar een mens het moeilijk mee oneens kan zijn zoals: “save lives and protect people's health“ of “accelerate the development of vaccines against epidemic and pandemic threats“. In de bijeenkomsten pleiten ze voor eerlijke verdeling van vaccins onder arme landen, betaald door welvarende landen zoals Nederland.

Duizelingwekkende bedragen

Onderstaand WOB-document geeft een indruk van de bedragen die Nederland heeft betaald aan NGO’s. Hieraan zijn diverse bijeenkomsten van de lobbyclubs voorafgegaan, waaronder een pledging event dat was georganiseerd door de Europese Commissie. Nederland doneerde hierbij 192 miljoen euro.

In dit verband kan de Europese Commissie ook als een lobbyclub worden beschouwd omdat Ursula van der Leyen persoonlijk contact opnam met Mark Rutte om 25 miljoen extra te storten, hetgeen Algemene Zaken (AZ) voor pleit in bovenstaand WOB-document.

Aan de NGO CEPI werd binnen een tijdsbestek van tien dagen een toezegging van een bedrag van 50 miljoen euro gedaan. Op 6 april 2020 werd gevraagd wat CEPI inhield, op 14 april kreeg het ministerie van VWS antwoorden en op 16 april vond de toezegging plaats.

De grootste toezegging van 325 miljoen euro aan de NGO GAVI vond plaats na het eerste pledging event van de Europese Commissie. In diezelfde periode vergaarde de consultancy firma McKinsey begin april een opdracht om het ministerie van VWS te begeleiden bij de vaccin inkoop. De onderlinge banden van McKinsey en de NGO GAVI zijn zichtbaar in zowel de uitingen van het bedrijf als de websites van beide organisaties.

Belangen van politici niet duidelijk

Het belang van politici is behalve profilering en mogelijk carrièreperspectief niet duidelijk. Voor de filantropen is dit eenvoudiger te herleiden. Het is geen geheim dat de Bill & Melinda Gates Foundation en Wellcome Trust grote investeerders zijn in de farmaceutische industrie en in officiële instanties zoals de WHO. Daarnaast doneren ze aan de NGO’s, die beslissen over het door onze politici gedoneerde belastinggeld. Het laat zich raden aan welke bedrijven dat besteed wordt: de bedrijven die gelieerd zijn aan de lobbyclubs zoals het WEF. Meestal voeren zij betaalde opdrachten uit voor de NGO’s, de WHO of de filantropen. Het is een marktplaats waar geen officiële aanbestedingsregels gelden voor de bedrijven om mee te mogen dingen naar opdrachten van overheden. In plaats daarvan krijgen ze opdrachten met overheidsgeld door de NGO’s rechtstreeks gegund.

De invloed van een filantropische instelling als Wellcome Trust wordt goed zichtbaar wanneer zij op 5 mei 2020 tijdens een bijeenkomst van het GPMB, waar Sigrid Kaag aan deelnam, overheden opriepen om niet over te gaan tot het nationaliseren van bedrijven. Tijdens een pandemie is dat geen gekke gedachte voor een overheid om de vaccinontwikkeling in eigen hand te nemen en een farmaceut te nationaliseren. Dit zou echter tegen het belang van Wellcome Trust indruisen, gezien de banden die zij hebben met de farmaceutische industrie.

Het GPMB is zelf ook gelieerd aan de WHO, die op haar beurt ongeveer de helft van het budget aan de Bill & Melinda Gates Foundation te danken heeft. GPMB deelt zelfs het secretariaat met de WHO.

Inmenging en verstrengeling

Sigrid Kaag zat naar verluid op persoonlijke titel in GPMB. Zij oefende echter haar politieke invloed uit om zaken voor deze lobbyclub voor elkaar te krijgen. Zo vroeg zij aan Hugo de Jonge om financiële bijdragen voor NGO’s die waren verbonden aan de lobbyclub waar zij in zat.

Sigrid Kaag liet zelfs haar ambtenaren werk uitvoeren voor GPMB, zoals blijkt uit de laatste zin uit onderstaand WOB-document.

Sigrid Kaag stond vanuit haar rol binnen het GPMB ook in direct contact met de groep van dokter Anthony Fauci om fondsen te werven voor de Covid respons. Hiervoor zette zij twee ambtenaren in. Deze ambtenaren met ondersteunende taken werden binnen het gremium ‘sherpa’s‘ genoemd. Sherpa’s zijn lastdragers die worden ingezet door alpinisten tijdens expedities in het Himalaya-gebergte.

In onderstaande mailwisseling neemt één van de ambtenaren contact op met de groep om aan te geven dat Sigrid Kaag (‘our minister‘) bereid is om de brief te ondertekenen.

Observaties naar aanleiding van dit WOB-onderzoek

De verwarring is groot met zo veel betrokken instanties en clubs en wat er met alle miljoenen is gebeurd. Dit blijkt uit meerdere WOB-documenten, waarvan dit er één is:

Alle uitgaven aan de NGO’s staan los van de daadwerkelijke vaccinaankoop voor eigen gebruik. Hiervoor heeft Nederland circa 427 miljoen euro uitgegeven bovenop de donaties aan de NGO’s.

Het onderschrijft de conclusie dat er vele miljoenen aan belastinggeld via politieke beïnvloeding in lobbyclubs naar de NGO’s als CEPI en GAVI / COVAX zijn gevloeid. De voorwaarden en criteria die deze NGO’s hanteren voor het uitgeven van al dat geld zijn onduidelijk. Dat ze bij bedrijven terechtkomen die banden hebben met de NGO’s en filantropen, staat vast.

Op die manier wordt het geld aan ons gezichtsveld onttrokken en door de NGO’s naar eigen inzicht uitgegeven. Hier trekken uiteindelijk enkele mensen aan de touwtjes.

De consultancy firma’s spelen hierin een belangrijke rol. Ze hebben banden met alle partijen en spelen dit spel wereldwijd bij verschillende overheden (1, 2, 3, 4, 5). Zij zijn de Haarlemmer olie in de geldcarrousel.

Tot slot is het WEF zonder twijfel de grootste lobbyclub, dat met een eigen agenda een veel grotere transitie van geld en macht voorstaat onder de titel ‘The Great Reset‘. Het verschil met de andere lobbyclubs is dat rijkdommen in de vorm van complete handelssectoren zoals het MKB en boerdenbedrijven onder venture capital worden gebracht. Een waardetransitie van burgers naar grote investeringsmaatschappijen en multinationals die gelieerd zijn aan het WEF. Dit onderwerp verdient op zichzelf een separaat artikel .